Du lịch toàn cầu trước địa chấn Trung Đông: khi những cửa ngõ huyết mạch tê liệt

Trong nhiều thập kỷ, Trung Đông không chỉ là điểm đến mà còn đóng vai trò là cầu nối trung chuyển của hàng không thế giới, chiếm khoảng 5% tổng lượt khách quốc tế và 14% lượng khách quá cảnh toàn cầu. Tuy nhiên, làn sóng tấn công bằng tên lửa và drone gần đây đã biến những trung tâm hàng không trọng yếu như Dubai, Abu Dhabi và Doha trở thành những vùng có rủi ro cao.

Hệ quả là hàng ngàn chuyến bay bị hủy bỏ, các vùng không phận chiến lược bị đóng cửa. Theo dữ liệu từ tổ chức phân tích hàng không Cirium, ba “ông lớn” Emirates, Qatar Airways và Etihad đang vận chuyển hơn một nửa số hành khách đi lại giữa châu Âu với Úc, New Zealand và các đảo Thái Bình Dương. Khi các cửa ngõ này bị tê liệt, sự đứt gãy diễn ra trên quy mô toàn cầu. Những du khách đang rơi vào thế kẹt giữa việc huỷ kế hoạch bay, chấp nhận mất phần tiền dành dụm hay mạo hiểm bay qua vùng chiến sự.

Một bãi biển vắng khách ở Dubai (UAE) ngày 10-3, giữa lúc chiến sự căng thẳng ở Trung Đông (Ảnh: AFP)

Những con số thống kê từ Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC) đang vẽ nên một bức tranh tài chính vô cùng u ám. Ngành du lịch Trung Đông, từng được kỳ vọng thu về 207 tỷ USD từ chi tiêu của du khách, đang bốc hơi ít nhất 600 triệu USD mỗi ngày. Các chuyên gia dự báo lượng khách đến khu vực trong năm 2026 có thể giảm tới 30 triệu lượt, kéo theo mức thiệt hại từ 30 đến 55 tỷ USD.

Khi giá dầu tăng gấp đôi do căng thẳng tại Eo biển Hormuz, các hãng hàng không buộc phải áp phụ phí nhiên liệu cao, tạo thêm những rào cản chi phí khổng lồ cho du khách. Bà Lucy Jackson Walsh, CEO của Lightfoot Travel, thừa nhận một thực tế phũ phàng: ”Trong tuần đầu tiên của cuộc chiến, tổng số lượng đặt chỗ của chúng tôi giảm 50%”. Tâm lý e ngại an ninh cộng với áp lực tài chính đã khiến du khách phải ”thắt lưng buộc bụng” ngay khi mùa du lịch cao điểm đang cận kề.

Nếu chiến sự kéo dài, ngành hàng không thế giới sẽ phải đối mặt với một cuộc chuyển dịch mang tính lịch sử. Tờ The Nation (Thái Lan) nhận định rằng các hãng bay có thể vĩnh viễn né tránh không phận Trung Đông để bảo đảm an toàn. Lộ trình bay sẽ dài hơn, tốn nhiều thời gian và nhiên liệu hơn, trực tiếp làm giảm năng lực cạnh tranh của các trung tâm trung chuyển truyền thống tại vùng Vịnh.

Tại Đông Nam Á, nơi du lịch là trụ cột kinh tế của nhiều nước, sự sụt giảm lượng khách phương Tây qua Trung Đông đang gây ra những nỗi lo ngại thực sự. Giá dầu leo thang cùng các chặng bay gián đoạn khiến giá vé máy bay được dự báo tăng 10 - 30% đối với khu vực vùng Vịnh. Tại châu Á, Thai Airways thông báo tăng giá 10 - 15%. Air New Zealand cũng tăng giá theo khoảng cách với các tuyến đường dài tăng tới 100 USD.

Nhiều hãng bay quốc tế đã chính thức phụ thu phí nhiên liệu, đẩy giá vé máy bay toàn cầu tăng vọt (Ảnh: Reuters)

Tuy nhiên, bà Gloria Guevara, Chủ tịch kiêm CEO của WTTC, đưa ra nhận định lạc quan dựa trên các dữ liệu khủng hoảng trong quá khứ: ”Du lịch là ngành có khả năng phục hồi cao nhất; các sự cố an ninh thường chứng kiến thời gian phục hồi du lịch nhanh nhất”.

Theo giáo sư giao thông vận tải Rico Merkert (Đại học Sydney), khách hàng có kế hoạch bay trong những tháng tới nên đặt vé ngay. Ngay cả khi xung đột kết thúc tức thì, các hãng hàng không vẫn cần khoảng hai tháng để điều chỉnh lại giá vé.