Cơn Sốt Matcha Toàn Cầu: Nhật Bản Khan Hiếm, Trung Quốc Trỗi Dậy Mạnh Mẽ

Giá matcha Nhật tăng 40–75%, nhiều quán “không kham nổi”

Khảo sát tại TP.HCM và Hà Nội cho thấy, trong vòng 12–18 tháng qua, giá matcha Nhật Bản đã tăng trung bình 40–75% tùy phân khúc. Loại ceremonial grade cao cấp hiện dao động 25–40 triệu đồng/kg, loại premium 8–15 triệu đồng/kg, trong khi dòng phổ thông cũng đã chạm mốc 1–5 triệu đồng/kg và thường xuyên “hết hàng”.

Ông Nguyễn Văn Nguyên, chủ một quán cà phê hơn 100 m² tại phường Tân Định (Quận 1, TP.HCM), chia sẻ: “Giá nhập ceremonial Nhật năm nay tăng gần 40%, thời gian chờ hàng kéo dài 2–3 tháng. Chúng tôi buộc phải tăng giá đồ uống matcha thêm 25–30%, nhưng doanh số bắt đầu giảm vì khách không theo kịp.”

Tình trạng tương tự diễn ra ở phân khúc bánh ngọt. Một tiệm bánh tại quận Gò Vấp cho biết, một chiếc bánh matcha 150 gram nếu dùng bột Nhật Bản chính gốc có thể lên tới 100.000–120.000 đồng, trong khi dùng bột Quý Châu chỉ còn 35.000–40.000 đồng.

Quý Châu (Trung Quốc) – “Kỳ tích matcha” đang thay đổi cuộc chơi

Trong khi Nhật Bản chỉ sản xuất khoảng 2.500–3.000 tấn matcha mỗi năm và gần như đã chạm giới hạn về diện tích trồng, tỉnh Quý Châu đã âm thầm vươn lên trở thành nhà xuất khẩu matcha lớn nhất Trung Quốc và đứng thứ ba thế giới.

• Năm 2024, riêng huyện Giang Khẩu (Quý Châu) xuất khẩu hơn 1.200 tấn matcha, doanh thu 300 triệu nhân dân tệ (khoảng 1.050 tỷ đồng).
• Thành phố Đồng Nhân sở hữu nhà máy matcha lớn nhất hành tinh với công suất 4.000 tấn/năm.
• Matcha Quý Châu hiện đạt chuẩn EU Organic, USDA Organic, cấm 128 hoạt chất thuốc trừ sâu và vượt hơn 500 chỉ tiêu kiểm nghiệm của châu Âu, được dán nhãn “EU Standard Matcha”.

Giá bán lẻ matcha Quý Châu tại Việt Nam chỉ bằng 1/3 so với matcha Nhật cùng phân khúc: 500.000–3 triệu đồng/kg, trong khi màu sắc, độ mịn và vị umami được đánh giá gần tương đương.

Ông Trần Quốc Toàn, đại diện Oishi Deli Việt Nam – đơn vị tiên phong đưa matcha Quý Châu vào thị trường Việt, nhận định: “Doanh nghiệp F&B không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đa dạng nguồn cung. Matcha Quý Châu giúp chúng tôi giữ biên lợi nhuận 25–30% thay vì chỉ còn 5–10% như khi dùng hàng Nhật.”

Khảo sát nhanh tại các nhà nhập khẩu lớn ở TP.HCM cho thấy, tỷ lệ matcha Quý Châu trong đơn hàng mới đã chiếm 60–70%, trong khi matcha Nhật giảm còn dưới 20%.

Thị trường Việt Nam: Tăng trưởng 14,8%/năm nhưng áp lực chi phí rất lớn

Theo dự báo của Statista, thị trường matcha Việt Nam sẽ tăng trưởng CAGR 14,8% từ 2025 đến 2031. Tuy nhiên, báo cáo của iPOS.vn (tháng 6/2025) cho thấy 45,3% doanh nghiệp F&B đã phải tăng giá bán trong 6 tháng đầu năm, chủ yếu do nguyên liệu đầu vào tăng mạnh.

Xu hướng toàn cầu cũng đang dịch chuyển

Không chỉ Việt Nam, các chuỗi lớn như Starbucks, Luckin Coffee, Coffee Bean liên tục ra mắt sản phẩm matcha mới khiến nguồn cung toàn cầu càng thêm căng thẳng. Financial Times dẫn nguồn từ Kyoto cho biết giá nguyên liệu thô tại đây đã tăng từ 5.500 yên/kg (năm 2023) lên hơn 14.000 yên/kg (2025). Một nhà thu mua tại Mỹ tiết lộ đã phải trả giá cao hơn 75% cho lô hàng vụ 2025 và dự báo matcha phân khúc trung–thấp cũng sẽ tăng thêm 30–50% trong năm 2026.

Khi nguồn cung matcha Nhật Bản không thể đáp ứng nổi cơn khát toàn cầu và giá tăng không ngừng, matcha Quý Châu với chất lượng đạt chuẩn quốc tế và giá chỉ bằng 1/3 đang trở thành “cứu cánh” cho hàng nghìn quán cà phê, tiệm bánh tại Việt Nam và nhiều thị trường khác. Cuộc đua matcha giờ đây không còn là độc quyền của Uji hay Shizuoka, mà đã có thêm một “ông lớn” mới đến từ cao nguyên Quý Châu.